Umetnost

U Požegi otvorena izložba posvećena serdaru Jovanu Mićiću

Posted: 15. marta 2019. u 11:10   /   by   /   comments (0)

Izložba posvećena serdaru Jovanu Mićiću otvorena je u Gradskoj galeriji Požega, 14. marta, a posetioci će do 1. aprila imati priliku da se podsete ili da nauče najbitnje detalje vezane za ovu istorijsku ličnost koja je odigrala veoma važnu ulogu  u jednom istorijskom trenutku u Srbiji.

-Serdar Jovan Mićić zauzima bitno mesto u srpskoj istoriji, i  za vreme Miloševog apsolutizma on će, od jednog hajduka, ustanika, starešine dostići najviše položaje u državnoj hijerarhiji oslobođene države. O serdaru Jovanu Mićiću se mnogo pisalo i pričalo, ali je njegova ličnost i delo, ili glorifikovan, ili su njegove zasluge osporavane. Bitno je naglasiti da je on čovek koji je iznikao iz naroda, živeo u jednom surovom vremenu i u jednom momentu dobio neograničenu vlast na ovoj teritoriji , i samo se ponašao u skladu sa važećim običajima i zakonima tog vremena- rekla je autor izložbe, istoričar po struci, inače i direktor biblioteke „Ljubiša R. Đenić“ u Čajetini koja je i priređivač izložbe, Snežana Đenić.

Autorka je, tokom  otvaranje izložbe podsetila i na Mićićeve bitne biografske podatke:

-Jovan Mićić je rođen u zlatiborskom selu Mačkatu 1785. godine, gde se doselio njegov otac Gavrilo sa mnogočlanom porodičnom zadrugom iz krševite Pive. U Prvom srpskom ustanku Mićić se pominje kao buljubaša Mihaila Radovića, organizatora ustanka na Zlatiboru. U Drugom srpskom ustanku on uživa veliko poverenje Miloša Obrenovića koji će mu, nakon oslobođenja, dati na upravljanje Rujansku kneževinu, a to je bila velika teritorija koja se prostirala od Zlatibora do Arilja. Uspon serdara Mićića počinje za vreme prve vlade Miloša Obrenovića, pa 1819. dobija vanredna ovlašćenja od Miloša koji mu daje nadzor nad Užičkom i Sokolskom nahijom da bi što efikasnije oslobodio ove teritorije od hajduka i razbojnika. Tek uspostavljena titula serdara 1830. godine među prvima je pripala Jovanu Mićiću. Takođe, dobija i zvanje kavaljer polkovnika što je bio najveći čin među vojnim činovinicima, i na kraju, 1839. godine postaje načelnik Okruga užičkog. Posle Miloševo odlaska u izgnanstvo, Vučićeve bune, dolaskom na vlast kralja Aleksandra, Mićić je zbog svoje obrenovićevske politike bio uhapšen, degradiran i potpuno ponižen zatočeništvom u čuvenoj Gurgusovačkoj kuli koja je i napravljena za političke zatvorenike. U kuli je i umro 1844. godine. Interesantno je reći da je 1856. godine Mićićev sin preneo njegove kosti u portu crkve Sv. Ahilija u Arilju. Nakon drugog dolaska na vlast Miloša Obrenovića, nakon Svetoandrejske skupštine 1858. godine, knez je otišao u Gurgusovac, posetio kulu u kojoj su stradali mnogi njegovi prijatelji, nakon čega je naredio da se kula sruši, a gradu promenio ime, tako da se on od tada zove Knjaževac-  ukratko je Snežana Đenić  iznela i  pregled biografije serdara Mićića.

Veliki broj istorijski podataka, faksimili arhivske građe: pisama, dokumenata, fotografija i crteži koji ilustruju uspon i pad serdara Jovana Mićića sadržani u postavci izložbe prvi put su predstavljeni javnosti 2105. godine u sklopu obeležavanja dva veka od početka Drugog srpskog ustanka na Svečanoj akademiji koju su tom prilikom organizovale čajetinska biblioteka i Opština Čajetina, i od tada ova je izložba posetila veći broj gradova u Srbiji.

Iako je tokom perioda kada je bio u na vrhuncu svoje moći serdar Mićić činio mnoga dobra dela i za zajedicu, pa je ostao upamćen i kao dobrotvor  nekoliko verskih objekata, jedan od utemeljivača ariljske, čajetinske i užičke varoške zajednice, u zlatiborkom kraju, kao ličnost nije bio omiljen među narodom budući da su ga znali i kao prekog, oholog i čovek sklonog kavgi. O svemu ovom postoje i brojni pisani dokazi ili zapisana sećanja, ali taj deo njegove ličnosti ne umanjuje doprinos utemeljenju državne zajednice, u skladu sa ovlašćenjima i prilikama tadašnjeg doba.

Iza serdara ostali su konaci u Užicu, Arilju i Čajetini, u porti manastira Rača, međutim, osim ariljskog koji godinama stoji rastavljen u delove i spakovan u najlon,  i čeka svoje obećano mesto u budućoj rekonstrukciji gradskog trga Arilje, nijedan od njih nije sačuvan. Opština Čajetina je u procesu izgradnje Zavičajnog muzeja koji će u arhitektonskoj izvedbi imati izled nekadašnjeg konaka serdara Mićića u Čajetini i to će biti jedan od načina da mu se ova zajednica i oduži i da sačuva uspomenu na deo svoje istorije vezan za njegov lik i delo.

Izložbu u Gradskoj galeriji Požega otvorio je istoričar dr Aleksandar Savić koji je, između ostalog, naveo i pregled brojnih autorskih radova i doprinosa istoričara Snežane Đenić utemeljenju istorije kao nauke u društvena dešavanja novijeg doba: od publikovanja stručnih radova, knjiga, autorskih izložbi do doprinosa jednog kompetentnog rukovodioca institucijama kulture kao što su Muzej na otvorenom Staro selo Sirogojno čiji je direktor bila, do današnjeg mesta direktora bibliotke „Ljubiša R. Đenić“u Čajetini.

M.Nikolić