Društvo

Preminuo najuticajniji sociolog današnjice: Zigmunt Bauman (1925- 2017)

screenshot_8
Posted: 10. januara 2017. u 12:11   /   by   /   comments (0)

Najpoznatiji evropski sociolog poljskog porekla Zigmunt Bauman, upokojio se u svojoj 91. godini u ponedeljak  9. januara. Bauman je, kako su preneli evropski mediji, umro u svom domu u Lidsu, u Engleskoj, a vest je potvrdila njegova porodica.

Iza Baumana je ostalo 57  napisanih dela među kojima su najpoznatija ona koja obrađuju savremeni holokaust i moderno društvo koje je,  kombinacijom socioliško psiholoških istraživanja, okarakterisao   kar kao „fluidno“.  Levičarsko usmerenje u svojim delima, po kome su ga neki okarakterisali i kao neprijatelja nacije, ticalo se dela njegovih istraživanja u kojima se fokusirao na temu dostojanstva ljudskog života kroz etičke odluke u savremenim uslovima života. Njegovi radovi iz 1989. Kojima je odstupio od mnogih mislilaca i pokrenuo čitav niz pitanja u pravcu istraživanja „modernog holokausta“ u kojima je istrebljenje Jevreja okarakterisano kao stub moderne industrijalizacije i  birokratije, naišli su na odobravanje velikog dela svetske sociološko psihološke naučne misli. Odjek Baumanove moralne misli integrisan je u modernu filozofiju, psihologiju i sociologiju, a nakon njega većina naučne misli usmerila se ka borbi protiv globalizacije analizom njenog pogubnog uticaja na siromašne i obespravljene.

Krajem devedesetih, u vreme najizrazitijih vidljivih pomeranja u sociološko političkoj misli Evrope, pa i sveta, Bauman je terminom “fluidna savremenost ” opisao svet u takvom kretanju u kome je pojedincu uništavaju osnovi  identiteta čime je lišen  predvidivih okvira za potpunu ličnu suverenost u  sadašnjosti  i budućnosti.

Po Baumanu savremena civilizacija racionalno i ciljano stvara novu vrstu holokausta, pri čemu nisu u pitanju samo Jevreji, već se ova tendencija može uvideti u odnosu na sve obespravljene.

U knjigama kao što su Liquide Times, Liquid Life Liquid Fear istraživao je slabost međuljudskih odnosa u uslovima novog svetskog poretka I nesigurnost koja se stvara usled ovih promena.

Posebno intrigantna činjenica vezana je za Baumanov raniji život , a navodi izneseni 2006.od strane istoričara desničarske opredeljenosti dokumentovano dokazuju da je ovaj, svetski poznati zastupnik etičkog kodeksa, služio kao oficir u vojnoj organizaciji staljinističke ere. Bauman je tom prilikom potvrdio da je radio u službi bezbednosti , a optužbe koje su se odnosile na njegovu povezanost sa ubistvima neistomišljenika staljinističkog režima , nikad nisu potvrđene.

Nakon javnih istupa ekstremne desnice protiv Baumana 2013. godine kada su na demonstracijama koje su organizovane nošene fotografije ubijenih u doba staljinizma i transparenti sa provokativnim natpisima koji su se ticali  prošlosti  ovog naučnika, Bauman više nije dolazio u svoju zemlju.

U Poljskoj, a kasnije i širom Evrope, sa jačanjem krize , Baumanova sociološka istraživanja doživela su veliku popularnost i prihvaćena ne samo u naučnim, već i u najširim krugovima. Njegovi radovi doveli su do jačanja antiglobalizacijske misli, a jačanjem migrantskih kriza i siromaštva, sve veći broj naučne i praktične aktivnosti oslonac nalazi u Baumanovim radovima.

Pored Baumanovih dela, predavanja koja je držao na univerzitetima širom sveta izvršila su veliki uticaj na primenu shvatanja modernog sveta, a njihova popularnost bila je vezana i za način izlaganja koji je uključivao više dijalog i zajedničke zaključke, a manje lično izlaganje.

Bauman je sa 14 godina bio svedok invazije Nemačke na Poljsku 1939., a Drugi svetski rat ostavio je veliki trag u njegovom životu. Rodio se 19. novembra u Poznjanju u Poljskoj, u jevrejskoj porodici koja je bila izložena siromaštvu i antisemitizmu. Detinjstvo i sopstveno iskustvo bili su veliki podsticaj i inspiracija njegovom kasnijem naučnom istraživanju. Ono što mu se zamera jeste deo života koji je proveo kao komunista. Govoreći o tom period isticao je nepravde vezane za najraniji prediod života koje su ga orijentisale ka borbi protiv nepravde i ugnjetavanja.  Njegova porodica preživela je holokaust, a nakon  bega iz logora , utočište su našli u Sovjetskom Savezu. Kao tinejdžer, Bauman se pridružio poljskoj jedinici koja je formirana pod pokroviteljstvom Sovjeta, pa je kao član ove jedinice dobio i odren za hrabrost u borbi protiv nacista. Odlikovan je Vojnim krstom od strane Poljske za borbu za oslobođenje.

U Poljsku se vraća kao član ove vojne jedinice, a tokom 50- tih bio je jedan od najmlađih oficira poljske armije. Tada je i postao član komunističkog pokreta kao sledbenik poljske Radničke partije. Zbog svojih protivljenja politici protiv Izraela, stavova koji su se protivili sa politikom kuminizma prema Izraelu, otpušten je iz vojne službe 1953. godine.

Bauman je studirao sociologiju, a potom i filozofiju na Univerzitetu u Varšavi, gde je i predavao sve do 1968. Kada je zajedno sa hiljadama Jevreja proteran iz Poljske u antisemitskoj komunističkoj kampanji 1968.

Baveć se kritikom stanja Palestinaca u Izraelu, njegovo poređenje Zapadne obale i Varšavskog geta nije ga onemogućilo da jedno kratko vreme živi i predaje u Izraelu. Svoj naučni trag ostavio je na univerzitetima u Tel Avivu i Hifi od 1969. do 1971., nakon čega se zajedno sa porodicom seli u Veliku Britaniju. Aktivnu akademsku karijeru završio je na čelu Odeljenja za sociologiju na Univerzitetu u Lidsu gde je penzionisan 1990. Nesmanjen hiperproduktivan rad nastavio je i nakon odlaska u penziju, a svake godine objavljivao je po jednu knjigu.

Univerzitet u Lidsu, u njegovu čast osnovao je Baumanov Institut, koji se bavi istraživanjem i razvojem sociloške misli koju je on postavio, uključujući pitanja etike, potrošačkog društva, globalizacije i savremenosti.

Nosilac je najprestižnijih evropskih nagrada za sociologiju, kao što je Amalfi nagrada 1992, nagrada Teodor V. Adorno 1998, nagrada Princa od Austrije za doprinos humanizmu 2010.

Baumanova prva žena Janina Bauman umrla je u 62. godini /2009./ a starost i zadnje decenije života proveo je uz drugu suprugu, Aleksandru Jasinsku Kanju, ćerku posleratnog predsednika Poljske Boleslava Bjeruta koji je bio na čelu ove zemlje od 1944 do 1952 godine. Iza sebe je ostavio tri ćerke i unučad.

Dela Zigmunta Baumana slabo su prevođena i objavljivana na srpskom. Izuzetak su dela Fuidni život, Fluidni strah i Fluidna ljubav koje su objvile Delfi knjižare, a u isti izdavač objavio je njegovo zajedničko delo sa Stanislavom Obirekom:  O Bogu i čoveku.

Vest o njegovoj smrti prošla je nezapaženo u medijima, a redakcija portala potvrđeni navodi o smrti Zigmunta Baumana stigli su upravo iz Poljske gde mu je, kao i širom Evrope,  odata počast u  naučnim krugovima i stručnoj javnosti.

M.Nikolić