Press

Ikona sa likom svetitelja sa životinjskom glavom

Posted: 1. februara 2018. u 20:33   /   by   /   comments (0)

U crkvi Svetog Nikole pri manastiru Gradište u Buljaricama nalazi se jedna od najinteresantnijih ikona celog pravoslavlja na kojoj je lik Svetog Hristofora predstavljen pseće- magarećom glavom. Ova ikona, na prvi pogled neupućenog priziva jeres ili skrnavljenje kao pomisao, a u suštini je odraz obrazovanosti, odnosno teološke upućenosti  i kreativnosti njenog stvaraoca- Vasilija Rafailovića. Zograf koji sebe potpisuje kao „mnogo gršni“ deo je bokokotorske slikarske škole Rafailović- Dimitrijević iz Risna, bio je odličan poznavalac vizantijske ikonografijie i dobro je poznavao legende o Svetom mučeniku Hristoforu, hrišćanskom svetitelju iz 2. veka. Legenda kaže da je svetac sa životinjskom glavom na ikoni bio mladić obdaren nesvakidašnjom lepotom, okrenut Bogu i veri, a kako se nije mogao odbraniti od nametanja devojaka gde god bi se pojavio, pa je od Gospoda tražio da mu naruži lice. Želja mu je bila uslušena pa je njegovo lice dobilo pseće- magareći izgled.

Ovakav način prikazivanja zove se kinokefalno slikarstvo, kod nas je jako retko , a na zapadu se ne može naći.

 

 

 

 

 

 

 

 

Crkva Sv. Nikole datira iz 1116. godine i jedinstvena je po ikonostasu kog čini dvanaest kvadratnih polja u kojima su predstavljeni apostoli. U donjem delu ikone predstavljeni su likovi šest stojećih figura svetitelja, a u  istom ikonostasnom redu nalazi se ikona sa likom Svetog Nikole. Iznad prestonih ikona drugu zonu ikonostasa čini friz apostola sa Deizinom kompozicijom u sredini.

Zanimljivo je da je ikona na kojoj je i svetac sa pseće- magarećim likom izneta iz crke na konzervaciju tri dana pre velikog zemljotresa 1979.  godine, i  tako sačuvana, budući da je crkva bila skoro porušena u ovoj velikoj katastrofi.

U manastiru Gradište, pored crkve Sv. Nikole nalaze se i crkve posvećene Svetom Savi i Uspeniju Bogorodice, a sam manastir se pominje prvi put u Povelji kralja Milutina 1305. godine kojom se potvrđuje da ga je njegova majka, kraljica Jelena, darivala manastiru Bogorodice Ratačke. Više puta izložena rušenju, od kojih je najstrašnije bilo ono koje je doživeo napadom Mahmud paše Bušatlije na Paštroviće 1785., manastir  Gradište je isto toliko puta bio i obnovljen. Italijani su ga , tokom Drugog svetskog rata, opljačkali pa zapalili, a veliko obnavljenje napravljeno je nakon razornog zemljotresa kada su bili prušeni krovovi crkava a i srušeni mnogi od zidova.

M.Nikolić