Press, Vesti

Februar- februalije- luperkalije

Posted: 20. februara 2018. u 17:47   /   by   /   comments (0)

Kažu da februar ima 28, a svake četvrte godine 29 dana, zato što su drevni Rimljani reorganizujući kalendar julu i avgustu, budući nazvani po impretorima, dodali taj „višak“ februarskih dana. Nema smisla da imperijalni meseci nemaju maksimum dana.

Kako smo u međuvremenu zadržali stare rimske nazive meseci, ali smo zaboravili povod njihovog imenovanja, nije loše malo se podsetiti. Naime, februalije po kojima je mesec dobio ime, bile su svetkovine čišćenja i pročišćenja sa idejom da se purifikacijom ljudi, zemlje i gradova, otvori prostor za čisto, novo, zdravo, plodno. Ovaj antički praznik za koji stručnjaci kažu da je preuzet iz prakse najstarijih stanovnika Italije, trajao je od 18. do 28. februara, pa tih dana nije bilo neobično videti ljude koji se polivaju vodom. Vrhunac su, ipak, bile luperkalije, jedinstvena svetkovina plodnosti koja je podrazumevala žrtvovanje jaraca i pasa, simbola seksualnosti i plodnosti, te neviđenu trku golih luperkala, mladih, snažnih muškaraca iz dobrih kuća, od rimskog Palatina do Foruma. Smejući se i vitlajući februama, trakama-bičevima, isečenim od krzna žrtvenih životinja, luperkali su usput „šibali“ posebno mlade žene i trudnice. Jedne kako bi bile što plodnije, a druge kako bi se lakše porodile. Oni bez poroda nastojali su da se tokom ove neobiče, za naše savremen pojmove groteskne, manifestacije, nađu na putu luperkala, među kojima su često bili mladi ljudi visokog roda kakav je recimo Marko Antonije. Koren imena Februara se nalazi upravo u tim trakama – februama, a Rimljani su kasnije uspostavili i kult istoimenog božanstva.

Ovo je, naravno, vrlo sažet opis jednog od najznačajnijih rimskih praznika, koji spada među one koje je hrišćanstvo imalo najviše problema da, ako ništa drugo, minimalizuje.

Ova neobična slika iz 17. veka, koju smo odbrali kao ilustraciju, zove se „Luperkalije“ i delo je rimskog baroknog slikara Andreje Kamaseija iz 1635. Ulje na platnu znatnih dimenzija (238×366 cm) danas čini deo kolekcije muzeja Prado u Madridu, a pripada celini od preko tridest slika koje su u Rimu i Napulju 1634. naručene za španskog kralja Filipa IV, odnosno njegovu madridsku palatu Buen Retiro. Uticajni vladar je poželeo kolekciju koja će ilustrovati istoriju antike, a rimski slikar, jedan od pridvornih majstora čuvene porodice Barberini, procenio da bez luperkalija nema pravog uvida u prošlost drevnog Rima.

Ono što je posebno zanimljivo na ovoj slici, koja ne odiše onom euforijom koja je morala pratiti luperkalije, jeste činjenica da slikar odlično poznaje prirodu ovog praznika i više od hiljadu godina nakon što se hrišćanska crkva potrudila da ga potpuno ukine. Njegovi luperkali nisu skroz goli, niti krv sa njihovih februa prska na sve strane, međutim brojni elementi na slici ukazuju da je Kamaseiju dobro poznat karakter ove tako važne i toliko omiljene aktivnosti starih Rimljana.

Ako se usput zapitate da li vodolija kao horoskopski znak ima neke veze s februarskim pročišćavanjima i posipanjima vodom … nećete pogrešiti. Dakle, ovo jeste vreme za veliko čišćenje na svim nivoima, jer treba u martu otvoriti vrata proleću i novom rastu, novim plodovima.

(Ilustracija: Andrea Kamasei, Luperkalije, 1635. Prado, Madrid)

Preuzeto sa: https://www.facebook.com/artiscenter/?hc_ref=ARQH8zXC3H9aBmHuAdmHlJbqWwlhh6V8SxanILfXGw6WKFwM5RpgNJFO_XAVQaN63cY&fref=nf