Umetnost

Dostojanstvo kulture i tradicije: Slava Fondacije Laza Kostić

Posted: 16. februara 2017. u 22:36   /   by   /   comments (0)

Uprkos velikom ponosu na srpstvo, ono što ga kao nacinalni identitet čini, velika manjkavost našeg naroda jeste i sklonost ka zaboravljanju značajnih kulturno istorijskih ličnosti koji su svojim likom i delom u prošlosti  stvorili bitna obeležja naše nacije. Da ovo, gotovo pravilo , ima izuzetke, potvrđuje Fondacija Laza Kostić koja već 26 godna unazad čini napore na negovanju uspomene za lik i delo našeg zaslužnog književnika. Tim povodom, u subotu 11. februara , prigodinim programima Fondacija je obeležila, i Lazin rođendan, ali i slavu Fondacije Sv. Tri Jerarha. Domaćin slave ove godine bio je Duško Đurović, uspešni privrednik, vlasnik Vicont Vektora, Bečejprevoza, Užice prevoza i Jugoprevoza.

Fondacija je osnovana 1991. godine u Londonu, povodom 150-godišnjice rođenja Laze Kostića, a jedan od njenih osnivača, prof. Marina Milić Radović, svih prethodnih godina se stara da, nizom aktivnosti, uspomena na ovog srpskog velikana živi i u vremenu sadašnjem. Kao upravitelj fondacije,  prof Marina Milić Radović je, sledeći tradiciju od osnivanja, i ove godine bila na čelu poštovalaca Lazinog imena i dela koji su se na dan njegovog rođenja uputili od Beograda do njegovog rodnog mesta Kovilja, a potom do Novog Sada, na kraju i do Karlovaca, prateći na taj način i jedan deo životnog puta ovog zaslužnog Srbina.

038Na putu od žarkovačke, Vaznesenjske crkve, odakle su članovi i poštovaoci Lazinog dela krenuli na ovaj put, prof. Marina Milić Radović podsećala je na detalje iz biografije  našeg velikana, jednog od najznačajnijih intelektualaca svoga vremena. Laza Kostić je bio poliglota, a sedam jezika, koliko je govorio , omogućavali su mu čitanje originalne literature, kao i njeno komparativno izučavanje, čime je njegov prevodilački rad verifikuje kao izuzetan kvalitet. Laz Kostić je prevodio Ilijadu i Odiseju sa grčkog, znanje nemačkog koristio je kao prevodilac Šilerovih dela, a prvi je preveo Šekspirova dela na srpski jezik, ali i posvetio 50 godina svog života izučavanju njegovih dela. Fondacija Laza Kostić koproducent je predstave “Henri VI” , reditelja Nikite Milivojevića sa kojom je srpsko pozorište prvi put nastupilo na sceni Gloub teatra u Londonu, na kome se i nalazi zlatna ploča sa nazivom  ove fondacije koja je 2003. godine  dala svoj doprinos njegovom renoviranju.

Kovilj, rodno mesto Laze Kostića, ovom prilikom ponovo je oživelo pričama o njegovom odrastanju, a poseta manastiru i 007upoznavanje sa njegovom istorijom, kao i sadašnjim radom, podstaklo je razmišljanja o vrednostima čiji značaj s vremenom dobija nadogradnju, kao što je to bilo za delom Laze Kostića na čijim tekovinama su generacije naraštaja nastavile svoj, ali i  sveukupi nacionalni  duhovni uspon. Nakon Kovilja, put se nastavio ka Novom Sadu, gde su nastajala dela iz njegovog bogatog opusa. Slava Fondacije, praznik Sv.Tri Jerarha, obeležena je molitvom, osveštavanjem vina i lomljenjem kolača u Sabornoj crkvi, a liturgiju su ovim povodom služili episkop bački Irinej uz sadejstvo protojereja stavrofora dr Miloša Vesina iz Čikaga. Dr Vesin je, takođe specijalno za ovu priliku doputovao iz Čikaga da bi svojom besedom  u Matici srpskoj preneo reč žive vere, ne samo za članove Fondacije, već i za brojne poštovaoce njegovog rada na polju duhovnosti srpskog narodna. Besedu “Istina, dobrota i lepota” , dr Vesin sačinio je kombinacijom primera i analize dela najumnijih ljudi iz sveta književnosti, filozofije, psihologije i religije, povezavši ih u jedno misaono tkanje koje se nije otrglo od ovozemaljskog života uzvišenom retorikom,  već potkrepljeno primerima iz njegove bogoslužbene prakse, potvrdilo utemeljenje hrišćanske  vere na tri postulata: Ljubav, Vera i Nada.

014  Reč pozdrava održao je i domaćin , Duško Đurović , zahvalivši se Fondaciji na privilegiji  domaćinstva slave, prisutnima na ukazanoj časti gostinstva, ukazavši na simoličku  povezanost njegove kompanije sa Lazom Kostić preko logotipa Bečejprevoza koji prikazuje siluetu dvorca Dunđerski, upravo onog iz koga je potekla pesnikova velika i neostvarena ljubav sa Lenkom.

U skladu sa našim tradicionalnim običajima, domaćin slave i  njegova supruga Dragana Đurović, kao  i uža porodica, postarali su se za kolač, sveću, žito, prebogatu slavsku trpezu, koju su svojim specijalitetima obogatile i članice Fondacije iz Beograda, Novog Sada, pa čak i tridesetak njih iz Sombora koji je takođe vezan za lik i delo Laze Kostića. Svojim, ali porodičnim učešćem na ovom skupu, kao i višegodišnjim dobrotvorstvo Fondaciji,  Đurović je dao primer privrednika koji jednako ekonomskom učešću u društvu, poslovanjem svoje kompanije, učestvuje i u ukupnom napretku zajednice.

Put  iz Novog Sada, kroz Petrovaradin do Karlovaca, prof.  Marina Milić Radović iskoristila je da podseti i na sportske aktivnosti Laze Kostića : da je bio jedan od osnivača Veslačkog kluba, kao i vrstan atleta.

Odredište Fondacije u Sremskim Karlovcima bila je Vinarija Živanović, odnosno Muzej pčelarstva. U prostorijama Vinarije, pored degustacije vina, oživljeno je sećanje i na  dr Jovana Živanovića, osnivača modernog pčelarstva koji je rođen na isti dan kada i Laza Kostić. Još se rošendana slavilo u okruženju koje miriše na med i vino: rođendan domaćina slave, njegove sestre, a torte podeljene ovom prilikom  napravili su upravitelj fondacije prof Marina Milić Radović, potomci dr Živanovića, kao i najstarija novosadska poslastičarnica “Carigrad”.

Eksluzivni gost u  prijatnom ambijentu vinarije, za sve slavljenika i njihove prijatelje, bio je glumac Vojin Ćetković 024koji igra naslovnu ulogu u filmu Santa Maria della salute, a za ovu priliku govorio je stihove jedne od najlepših ljubavnih pesama srpske književnosti nastale upravo iz pera Laze Kostića po kojoj film i nosi ime.

Povratak u Beograd , pored manastira Krušedola , takođe bitnog mesta za Lazin život i intelektualni doprinos srpskoj kulturi prošao je uz ponovno podsećanje na neke od detalja iz njegovog života, ali i pravljenje planova za ponovnu posetu svim ovim mestima na kojima je ostao pečat Lazinog duha tokom predstojećeg  leta. Do letnjeg izleta, Fondacija nastavlja sa aktivnostima u cilju negovanja kulta sećanja na srpskog intelektualca čije su zasluge deo temelja naše sadašnjosi , ali i budućnosti pokolenja koja dolaze.

M. Nikolić